Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Kruidenblog Kruidenblog


Zonnebloem

Zonnebloem

Helianthus annuus

De wetenschappelijke naam voor de zonnebloem is 'helianthus', samengesteld uit de woorden 'helios' (zon) en 'anthos' (bloem). 'Annuus' slaat op de eenjarigheid van de plant.
De zonnebloem is een tot 3 meter hoge plant uit de composietenfamilie. Het bloemhoofd kan wel een diameter hebben tot 30 cm.
Onvolwassen zonnebloemen waarvan de bloemknop nog niet geopend is, vertonen heliotropisme: overdag draait de bloemknop op zonnige dagen mee met de zon van oost naar west. 's Nachts keert de bloemknop terug naar de oostelijke stand. Dat is de reden dat ze in Frankrijk 'tournesol' (draaien met de zon) heten. Deze dagelijkse beweging wordt bewerkstelligd door een flexibel segment(pulvinus) van de stengel onder de bloemknop. Tegen de tijd dat de bloem begint te openen verstijft de pulvinus, in de oostelijke stand. Daardoor wijzen bloeiende zonnebloemen de hele dag naar het oosten, terwijl hun heliotropisme al voorbij is. Hierdoor zijn de bloeiende zonnebloemen een prima kompas. Tegenwoordig bestaat er een kweekvorm met een hangend hoofd,die aantrekkelijk is voor boeren omdat de bloemen minder beschadigd worden door vogels en vuil vanuit de lucht. De zonnebloem bloeit van juli tot oktober. De stengel is dik en harig. Het merg heeft een grote cellulaire dichtheid. Als de stengel wordt gedroogd, wordt deze hard en is te gebruiken als brandstof. De bladeren zijn groot, ruw en gekarteld. Ze zijn hartvormig en hebben opvallende nerven.

De zonnebloem komt oorspronkelijk uit Noord, Zuid en Centraal Amerika. De eerste geteelde zonnebloemen dateren uit 2600 v. C. in Mexico. Veel oorspronkelijke bewoners van Centraal en Zuid-Amerika, zoals de Azteken, de Inca's en de Otomi, vereerden de zonnebloem als symbool van hun zonnegod. De plant werd in 1514 in Europa geïntroduceerd als sierplant. Het duurde echter nog nog twee eeuwen voordat de plant ook  in Europa verbouwd vanwege de oliehoudende pitten. Mogelijk werd dit zo lang tegengehouden vanwege de relatie van de zonnebloem met zonne-religies en de associaties ervan met oorlogen met de inheemse bevolking van gekoloniseerde gebieden.
Maar toen Peter de Grote in Nederland was, werd hij enthousiast over bloeiende zonnebloemen. Hij bracht ze mee naar zijn Rusland waar ze al snel ingeburgerd werden als regelmatige snack en gecultiveerd werden vanwege de weerstandverhogende eigenschappen en de productie van olie. De zaden werden een belangrijke tractatie. Nog steeds is Rusland, naast de Balkan, Frankrijk, de Verenigde Staten en Argentinië een van de grootste verbouwers van zonnebloemen. 

In de voedingsindustrie wordt zonnebloemolie van hoge kwaliteit gebruikt voor het maken van margarine en salade dressings. Zonnebloemolie van mindere kwaliteit wordt gebruikt bij het maken van zeep, verf en lak. Zonnebloemolie van lage kwaliteit wordt gebruikt als biobrandstof.
De zaden zijn ook rauw als kiemzaad bijvoorbeeld in een salade, te eten
Zonnebloemzaden worden ook veel gebruikt als vogelvoer. De pulp van de zonnebloem die overblijft is lichter dan kurk en wordt veel verwerkt in de productie van reddingsvesten en -boeien. De stelen en de bladen, net als de uitgeperste zaadrestanten, komen vaak in veevoer terecht.

Zonnebloemolie kent geneeskrachtige eigenschappen. Omdat de meeste zonnebloemolie met een oplosmiddel gewonnen wordt, zijn deze voor medisch gebruik ongeschikt. Gebruik liever een goede kwaliteit zonnebloemolie uit koude persing (reformzaak of natuurvoedingwinkel).  Ongeraffineerde koudgeperste zonnebloemolie is een lichte en relatief goedkope plantolie die bestaat uit meervoudig onverzadigde verzuren (linolzuur), vitamine A, D en vooral E, calcium, ijzer, magnesium, natrium, kalium, fosfor en silicium.
De meervoudig onverzadigde vetzuren kunnen hart-en vaatziekten voorkomen en de cholesterolspiegel positief beïnvloeden. Daarnaast is 20 gram (ongeveer een koffielepel) zonnebloemolie per dag al voldoende om aan de behoefte van een volwassene aan vitamine E te voldoen.
Uitwendig is zonnebloemolie heel goed voor de huid. Het is een heerlijke huid-of massageolie die verzacht en beschermt. Het maakt de huid satijnzacht en laat geen vettig gevoel achter. Wel kan de olie iets uitdrogend werken. Dat maakt het weer heel geschikt bij een vette huid, acné en bij een teveel aan talgafscheiding. De olie is verder geschikt bij kneuzingen, blauwe plekken en als wrijfmiddel bij spierpijn.
Een Russische remedie bij een verzwakt immuunsysteem is een aantal weken de olie 's ochtends innemen. De olie werkt dan ontgiftend, omdat in het vet opgeslagen gifstoffen worden opgelost en afgevoerd. Mondspoelingen helpen bij het ontgiften van de mondholte en maken de tanden witter.
Zonnebloemolie werkt vochtafvoerend, en helpt bij verkoudheid het slijm op te hoesten en verzacht het slijmvlies. De olie kan tevens bij een keelontsteking helpen.
Ook thee van de bloembladeren is heilzaam. Het verlaagt de koorts en werkt tegen malaria en bronchitis.

Recepten:
Thee: 1 kopje kokend water op 2 theelepels gedroogde bloembladeren, 10 minuten trekken, zeven. Zoeten met honing, bij koorts 2-3 kopjes per dag.
Trekoliekuur:Direct na het opstaan 's ochtends 1 eetlepel koudgeperste zonnebloemolie in de mond om de tanden ermee te spoelen. Spuug de olie na 10 minuten uit. In verband met nu opgenomen gifstoffen in de olie, de olie niet doorslikken! Daarna tandenpoetsen.  
Zonnebloemolie en citroen dressing: Nodig: 1 tl zout, snufje zwarte peper, halve tl oregano, een flinke kleingesneden knoflookteen, 60 ml rauwe zonnebloempitten, 120 ml zonnebloemolie, 120 ml citroensap, 120 ml water, 1 theelepel balsamico-azijn.
Doe alles in de blender en maak er een romig geheel van. Doe in een schone pot of fles en bewaar in de koelkast. Schudden voor gebruik.

Opgepast:
Door het hoge gehalte aan linolzuur is zonnebloemolie snel geoxideerd. Het is aan te raden het in de koelkast te bewaren. Daar is het maximaal een jaar houdbaar.

Raadpleeg bij klachten altijd een arts en informeer de arts bij combineren met medicatie/behandeling.

 

Bekeken: 6713 |

Bosbes

Bosbes, blauwe

Vaccinium myrtillus

Blauwe bosbes is een struikje van 15-60 cm hoog (of zelfs iets meer) uit de heidefamilie. De plant houdt niet van kalkhoudende grond, maar past zich beter aan op een vochtige, zure bodem. Het groeit voornamelijk in open loof- en naaldbossen, op heide en veen in de gematigde en subarctische gebieden in de wereld (Europa, Noord-Azië, Japan, Noord-Amerika en zelfs lokaal nog in Groenland). Deze plant is in Europa nauw verwant met de rode bosbes(Vaccinium vitis-idaea), waarmee hybriden gevormd kunnen worden en in Noord-Amerika met Vaccinium membranaceum en Vaccinium parviflorum. De naam 'vaccinium' is een vervalsing van 'baccinium' voor bessenstruik. 'Myrtillus' verwijst naar de gelijkenis van de bosbes met mirre.

De stengels ontspringen uit een wijdverspreid wortelstelsel met een wortelstok. De kantige twijgen zijn groen. De bladeren zijn lichtgroen, eirond tot elliptisch en hebben een zwak gezaagde rand. Ze zijn 1-3 cm lang. De bladeren vallen af in de late herfst. Hierbij worden ze eerst geelbruin; maar op sommige plaatsen kunnen ze oranje of rood kleuren (afhankelijk van de voedingsstoffen in de grond). De kruikvormige bloemen zijn roze en hebben een groene waas. De bloemen zijn met hun open einde naar beneden gericht. De bloeitijd is van april tot juni, met soms een tweede bloei in de herfst. Kort na het uitbloeien van de roze, bolronde bloemen ontstaan er op stengels, ouder dan 3 jaar, zwartblauwe bessen, bedekt met een waas. Elke bes kan tot veertig zaadjes bevatten. Het sap is purperkleurig. De bessen zijn eetbaar. Ze worden voornamelijk gebruikt voor jam of voor gebak. Ook worden ze vers gegeten, vooral vanwege het hoge gehalte vitamine C. Voortplanting gebeurt meestal vegetatief met nieuwe scheuten uit de wortelstok. Op deze wijze kan een plant wel 25 jaar bestaan, hoewel na 15 jaar er geen nieuwe scheuten meer gevormd worden. Bij het naderen van de herfst worden de voedingsstoffen uit de bladeren overgebracht naar de wortelstok, zodat er, in de volgende lente, weer een krachtige plant kan ontstaan.

Bosbessen zijn eeuwenlang gebruikt als gewone voeding vanwege hun hoge voedingswaarde. Tegenwoordig staan ze in kleine doosjes als delicatesse op de groentenafdeling van de supermarkt. Het medicinaal gebruik van bosbessen gaat terug tot in de Middeleeuwen, maar pas in de zestiende eeuw werd het gebruik hiervoor gedocumenteerd en door herboristen algemeen gebruikt voor blaasstenen, galklachten, scheurbuik, hoest en long-tuberculose.

In de Tweede Wereldoorlog kregen bosbessen veel faam omdat Britse gevechtsvliegers vertelden dat zij 's nachts veel beter konden zien als ze bosbessenjam gegeten hadden. Op zich is nooit bewezen dat bosbessen de nachtvisie verbeteren, maar wel is uit onderzoek gebleken dat bosbessen effectief zijn bij diverse oogziekten, zeker als deze worden veroorzaakt door een hoge bloeddruk of diabetes. Bosbessen kunnen ook staar helpen voorkomen en glaucoom verbeteren.
Daarnaast bevatten bosbessen veel anti-oxidanten die ontstekingsremmend en anti-verouderend werken. Verder verlichten ze vaatziekten, spataderen, aambeien, pijnlijke menstruatie en oedeem. 

Tegenwoordig worden extracten van de bessen gebruikt om diarree, dysentrie en mond- en keelontstekingen te behandelen. Aftreksels van het blad worden gebruikt om de bloedsuikerspiegel te verlagen bij diabetes. Er wordt momenteelveel onderzoek verricht naar het behandelen met bosbes van oogziekten, vaatzieken en diabetes mellitus.

Recepten:
Bosbesthee:
150 ml heet water over 2 theelepels gedroogde, gekneusde bessen. Tien minuten trekken, dan zeven. De thee kan gebruikt worden bij diarree (verse bessen veroorzaken mogelijk diarree). De thee is ook bruikbaar als gorgeldrank bij ontstekingen in mond of keel.
Bosbesbladthee:
1 theelepel bosbessenblad overgieten met 150 ml kokend water. 10 min laten trekken en zeven. 2 x daags 1 kopje. Deze thee kan ook gebruikt worden voor omslagen bij zweren en huidaandoeningen.

Verse bosbessen, bosbessenmoes of -jam zijn rijk aan vitaminen en mineralen, lekker en gezond, zo uit het schaaltje, of op de yoghurt of in de pannenkoek. Bosbessen plukken met de kinderen is een vrolijk en gratis uitje met een lekkere traktatie toe. Kinderen hoeven niet krom te staan om ze te plukken, dus twee vliegen in een klap. Steek de kids in oude kleding die gevlekt mogen worden (je krijgt het er echt niet meer uit), geef ze een emmertje en instrueer ze in de buurt te blijven en de bessen nog niet ter plekke te eten. In verband met een hele kleine kans op vossenlintworm-besmetting door hun urine op de bessen, deze eerst thuis grondig wassen, net als de kinderhandjes. Kinderen en jezelf uiteraard ook even op teken controleren.

Opgepast:
Neem geen bosbes-preparaten of veelvuldig bosbessen als u bloedverdunners of diabetes-medicatie slikt. Bosbessen in combinatie met andere bloedsuikerverlagende kruiden als gember, ginseng, fenegriek en knoflook kan hypoglykemie veroorzaken.
Bosbes-blad thee niet voor langere periode of in hoge doses gebruiken i.v.m. hoge gehalte aan tannine die schadelijk voor de lever kan zijn.

Raadpleeg bij klachten altijd een arts en informeer de arts bij combineren met medicatie/behandeling.
Bekeken: 4255 |

Boerenwormkruid

Boerenwormkruid

Tanacetum vulgare

Boerenwormkruid is een vaste,  inheemse plant, die  lijkt op Jacobskruiskruid, maar heeft geen gele straalbloempjes.
De naam 'tanacetum' betekent 'onsterfelijk' en komt waarschijnlijk uit het Oudgrieks. Die onsterfelijkheid zou kunnen slaan op het feit dat de bloemen niet gauw verwelken en heel lang geel blijven. Vaak wordt het daarom in droogboeketten gebruikt.
Die onsterfelijkheid komt ook terug in de Griekse mythologie. Zeus, de oppergod, had een oogje op de jonge herder Ganymedes. Hij gebruikte boerenwormkruid om Ganymedes onsterfelijk te maken. Ganymedes werd vervolgens waterdrager voor de goden op de berg Olympus en de minnaar van Zeus.
Maar die onsterfelijkheid kan ook slaan op het feit dat er ook wel een soort levenselixer van werd gemaakt ( Chartreuse) en het werd gebruikt om lijken tegen bederf te beschermen.
De naam boerenwormkruid laat duidelijk zien dat het vroeger veel gebruikt is als thee tegen lint- en spoelwormen. Daarnaast werd het veel gebruikt als arbortivum, omdat het de menstruatie op gang brengt. Het werd verder veel in huis rond de ramen opgehangen en rondgestrooid als insectenverdrijver, met name tegen vliegen, mieren, vlooien en motten.  Ook werd het om die reden vaak bij de keukendeur geplant.

Boerenwormkruid is makkelijk te herkennen aan de clusters met gouden hoofdjes en de varenachtige bladeren. De bladeren zijn opgedeeld in vele paarsgewijs gerangschikte lobben met een scherpe zaagrand. De bloemen zijn samengesteld uit een dichte verzameling schijfvormige floretten die samen een afgeronde knoop met afgevlakte top vormen. Meerdere knoppen vormen op hun beurt clusters.

Medicinaal gebruik van boerenwormkruid wordt veelal afgeraden. Vers boerenwormkruid bevat vluchtige olie die extreem kan verschillen per plant. Deze olie bevat als werkzame stof het giftige thujon, hoewel sommige planten de stof niet hebben, kunnen andere wel 95 % thujon bevatten. Dit verschil is waarschijnlijk meer genetisch bepaald dan dat het door de omstandigheden beïnvloed wordt. Zonder thujon-analyse per plant, is boerenwormkruid dus niet goed te doseren. Thujon kan namelijk stuiptrekkingen, duizeligheid, krampen, buikpijn en psychotische effecten veroorzaken en een hoge dosis kan dodelijk zijn. Er zijn tegenwoordig veiliger middelen om wormen te bestrijden, danwel om een zwangerschap te beïndigen.

Overigens worden piepkleine hoeveelheden nog wel gebruikt in voeding gebruikt, bijvoorbeeld in een traditoneel recept voor fruitomelet, in eiergerechten en drankjes als Chartreuse, die overigens gecontroleerd thujon-vrij is.

Boerenwormkruid wordt nog steeds gebruikt om op natuurlijke wijze wol prachtig geel te verven en nog steeds als insectenverdrijver in huis en in de tuin. Imkers gebruiken het wel in een rookmelange om bijen weg te houden.  En uiteraard staan de mooie gele bloemen prachtig in de natuur, in een boeket en in een potpourri. 

Bekeken: 5156 |

Korenbloem

Korenbloem

Centaurea Cyanus

De korenbloem is een inheemse eenjarige wilde plant uit de composietenfamilie. Hij wordt ongeveer 30-60 cm hoog. In Nederland staat de plant op de Rode Lijst als sterk afgenomen.
Zoals de naam al zegt, groeit de korenbloem op akkers tussen het koren. Helaas is door de teelt van zuivere granenmengsels de plant niet meer algemeen. Wel komt hij nog voor langs de wegen op het platteland, ook omdat daar de laatste jaren minder gemaaid wordt. Korenbloem mag dus niet geplukt worden, maar kan uiteraard gezaaid worden in de eigen tuin.
De trompetvormige straalbloemen met driehoekige slippen hebben een opvallende diepe kleur blauw, die aanleiding heeft gegeven tot de naam korenbloemenblauw. De voet van de buisbloempjes is paars. Een plant kan wel tot 20 bloemen vormen, die veel nectar produceren. De bloeiperiode is van juni tot augustus.

De naam 'centaurea' verwijst naar de centaur, een figuur dat half paard, half mens was in de Griekse mythologie. Hier wordt specifiek de centaur Cheiron bedoeld, die de geneeskracht van de korenbloem ontdekt zou hebben, nadat hij door de negenkoppige Hydra verwond was. Cheiron was in tegenstelling tot andere centauri goedaardig en genas mensen en leidde Asclepios op, de vader van de geneeskunde.
'Cyanus' betekent azuurblauw en staat uiteraard voor de bijzondere unieke kleur van de plant.

Korenbloem was belangrijk voor de Egyptenaren. Het kruid werd verwerkt in grafkransen van mummies als die van Toetanchamon.
Korenbloemen zijn ook gebruikt als een voorspellend kruid. Een jonge verliefde man kon een korenbloem dragen en als deze te snel verwelkte dan was dat een teken dat zijn liefde onbeantwoord zou blijven.

In de volksgeneeskunde wordt een aftreksel van de korenbloemen en bladeren gebruikt tegen bronchitis, bij verstopping,  als spoelmiddel bij ontstekingen in de mond, maar vooral voor oogwassingen bij slijmvliesontstekingen en irritaties van het oog. Korenbloemen werd vroeger ook vaak meegemalen met het graan om de spijsvertering te bevorderen.
Korenbloemen worden ook gebruikt vanwege de urinedrijvende werking. Ze zijn daarnaast decoratief als garnering van schotels en in theemixen. Vandaag de dag wordt korenbloem vooral in cosmetica gebruikt in shampoo's en haarproducten. Het is een bekend anti-roos kruid met een mildere werking dan de vaak zeer agressieve ingrediënten in reguliere anti-roos shampoo's. Korenbloem werkt vochtregulerend, antiseptisch en verkoelend voor de droge en ouder wordende huid.

Bekeken: 4676 |

Moederkruid

Moederkruid

Tanacetum parthenium

Moederkruid is een traditioneel medicinaal kruid dat in vele oude tuinen te vinden is, ook wel als decoratieve plant. Moederkruid behoort tot de familie van de composieten. Ze groeit als klein meerjarig struikje tot ongeveer 46 centimeter, met sterk naar kamfer geurende bladeren en heeft vele kleine bloemetjes die doen denken aan madeliefje of kamille. De bladeren zijn geveerd en geelgroen van kleur. De dicht bij de grond groeiende en onderste stengelbladeren zijn eivormig met 3-7 langwerpige tot eivormige segmenten, die bijna geveerd gedeeld zijn. Ze bloeit van juli tot oktober. De plant verspreidt zich snel en zal in enkele jaren een flink stuk grond kunnen gaan innemen.
Moederkruid is inheems in Eurazië, met name in Oost-Europa, maar is door cultivering nu over de hele wereld verspreid. Hoewel het in Nederland vrij zeldzaam in het wild voorkomt. Plukken van moederkruid in de vrije natuur is daarom ongewenst. 

Het blad wordt geoogst in lente en zomer. Het kruid is het meest werkzaam kort voor de bloei. Voor gebruik in het najaar en de winter kunnen de blaadjes ingevroren worden (het gedroogde kruid verliest veel van zijn werking). Moederkruid werkt ontstekingsremmend, krampstillend en menstruatie-opwekkend.

In het verleden is moederkruid veel gebruikt om koorts te verlagen, herkenbaar in de Engelse naam voor het kruid: "feverfew", Verder is het ingezet om hoofdpijn te behandelen, artritis, krampklachten en spijsverteringsproblemen. De naam 'moederkruid' dankt het kruid aan het  oude gebruik om er weeën of menstruatie mee op te wekken, de placenta af te stoten na de bevalling of als algemeen versterkend middel voor de baarmoeder te gebruiken. Ook werd het tegen darmparasieten en als kalmerend middel ingezet.

Tegenwoordig wordt het veel ingezet  als preventief middel tegen migraine. Welke stoffen in de plant nou precies verantwoordelijk zijn voor deze werking is nog niet helemaal uitgedokterd. Maar vermoedelijk zorgen sesquiterpeenlactonen (met parthenolide) voor een remmende werking op prostaglandine, serotonine en histamine.  Daardoor worden de verkrampingen van de bloedvaten in het hoofd, die de migraine veroorzaken, tegengegaan en wordt de bloeddoorstroming verbeterd. Daarnaast verbetert het de spijsvertering die ook een rol speelt bij migraine. 
Verder wordt moederkruid tegenwoordig ook nog steeds gebruikt als pijnstiller bij artritis.

Helaas zijn de werkzame verse blaadjes van moederkruid erg bitter en kunnen ze pijn en zwellingen in de mond veroorzaken. Dit probleem kan worden opgelost door sandwiches te maken met moederkruid en die in kleine blokjes gesneden te bewaren in de vriezer.

Recept: Smeer boter op een boterham. Beleg de snee met een dubbele laag verse moederkruidbladeren. Leg een tweede snee brood erop en druk hem aan. Snij de sandwich in vierkantjes. Elk vierkantje dient twee middelgrote moederkruidbladeren te bevatten. Verpak elk vierkantje apart in huishoudfolie. Doe ze in een doos, etiketteren en vries de vierkantjes in. Neem elke dag een broodvierkantje.
Je kunt ook bij de eerste symptomen van migraine een vierkantje nemen, dan om de twee uur tot de migraine over is.

Uiteraard kun je in het seizoen ze vers op brood eten. Doe iedere dag 2 blaadjes tussen de lunchboterhammen.

Opgepast:
Niet gebruiken bij zwangerschap of borstvoeding.
Niet voor kleine kinderen.
Niet gebruiken als bloedverdunners gebruikt worden
Het kauwen op het blad kan zweren in de mond veroorzaken; alleen samen met brood/voedsel, als tinctuur of in capsules gebruiken.
Niet gebruiken in geval van composieten-allergie.
In zeldzame gevallen kan zich huidallergie, allergische reacties aan de mond en tong, onderbuikklachten, diarree, winderigheid, misselijkheid en braken voordoen.

Raadpleeg bij klachten altijd een arts en informeer de arts bij combineren met behandeling/medicatie.
Bekeken: 7685 |

Rooibos IJsthee

Rooibos ijstheelimonade

Verfrissend, lekker en nog oranje ook...wat wil een mens nog meer dit weekend!
Toepasselijk is natuurlijk ook dat rooibos uit Zuid-Afrika komt.

Het lekkere van rooibosthee is dat het geen theine bevat en je dus ook niet die nare metalige nasmaak van koude thee hebt.

Het grote voordeel van zelfgemaakte ijsthee is dat het echt dorstlessend is,  in plaats van nog dorstiger makend, zoals veel in de winkel verkrijgbare kant-en-klare ijsthee. En dat verschil proef je ook!
Een recept voor rooibos-ijsthee-limonade voor 5 liter (echt, het is zo op!).

Nodig:
5 literkannen + koffiefilter+houder
5 flinke eetlepels rooibosthee
ca. 1 liter jus d'orange
citroensap
limoensap
16 eetlepels (riet) suiker

Doe de rooibosthee in het filter en houder en zet deze op een van de kannen. Doe in de andere vier kannen vier eetlepels suiker. Zet vier liter thee en schenk tussendoor telkens gelijkmatig verdelend over de vier kannen de gezette thee. Tot je vier liter thee hebt. Schenk vervolgens 2 dl uit elke kan terug in de nu leeggekomen 5e kan. Laat de thee afkoelen.

Vul de vijf kannen af met een mengsel naar wens van citroen/limoen en sinaasappelsap.
Zet het in de koelkast. Serveren met ijsklontjes en een schijfje sinaasappel.
En nou nog winnen...aan de dorst zal het niet liggen :-)
Proost!

Bekeken: 2534 |

Wijnruit

Wijnruit

Ruta graveolens

Wijnruit is een vaste plant die in de vroege Middeleeuwen met de benedictijnen vanuit Zuidoost-Europa meegenomen is over de Alpen en  nu in heel Europa en Noord-Afrika voorkomt.
Al vanaf het begin van de jaartelling stond wijnruit bekend als abortivum (miskraam opwekkend). In Parijs werd de plant in de Jardin des Plantes zelfs met een hek afgeschermd om dit gebruik te voorkomen. Het werd ook gezien als een plant die de sexuele lusten afremde en dus aan te bevelen was voor monniken en nonnen. Het was ook een manier om van een ongewenste bewonderaar af te komen. Door hem wijnruit te eten te geven zou zijn verlangen afnemen. Ook werd wijnruit wel gezien als teken van maagdelijkheid en werd bijvoorbeeld in de bruidskrans gedragen.
In andere streken echter waren er juist weer magische rituelen met wijnruit om een geliefde naar zich toe te trekken.
Ook werd dit kruid veel gebruikt als beschermkruid tegen de duivel, tegen allerlei soorten vergif, heksen, de pest en tegen katten. Er zijn berichten dat ratten, die de pest overbrachten, inderdaad ook niet graag in de buurt van wijnruit kwamen. Ook dacht men dat het het gezichtsvermogen zou verbeteren, of blindheid kon voorkomen. Geen vreemde gedachte omdat het kruid de flavonoïde rutine bevat, die een versterkend effect heeft op haarvaten en daarom effectief kan zijn bij oogzwakte door intensieve inspanning. Wijnruit werd in Oostenrijk vaak op de borst van een gestorvene in de kist gelegd, omdat men dacht dat het kruid in goud zou veranderen en de ziel zo stralend als goud in de hemel zou aankomen. Maar waarschijnlijk had dit gebruik ook een praktische oorsprong. Wijnruit werkt kiemdodend en conserverend en vertraagd verval en ontbinding. In Frankrijk wordt wijnruit ook wel 'genadekruid'genoemd omdat het gebruikt werd als kwast om wijwater mee te sprenkelen.


De naam wijnruit komt van het gebruik de plant aan wijn toe te voegen om de giftigheid van de wijn weg te nemen. De geur van wijnruit is doordringend en eigenaardig; de naam 'graveolens' betekent dan ook 'sterk ruikend'. De naam 'ruta' komt van het Griekse 'reuo' en betekent 'bevrijden'. Mogelijk duidde die naam op de effectiviteit van het kruid bij verschillende aandoeningen. De plant wordt ook als sierplant in tuinen gebruikt, vanwege de blauwgrijsachtige bladeren. De plant is een halfheester en wordt tot 1,2 m hoog. De stengel is aan de voet soms houtig. De bladeren zijn veerdelig en bestaan uit spatelvormige deelblaadjes. Als het blad tegen het licht wordt gehouden ziet men lichte naaldvormige vlekjes: de kliertjes die etherische olie bevatten. De wijnruit bloeit in juli en augustus met viertallige, gele bloemen met uitzondering van de centrale bloem aan de top van de hoofdas die vijftallig is. De bloeiwijze is een tuil. De plant kan zeer goed tegen hitte en droogte.
Wijnruit bevat verschillende alkaloïden. De alkaloïden worden hoofdzakelijk in de wortels opgeslagen, maar komen ook in de bladeren voor. Sommige alkaloïden zijn giftig. Van honden en katten is bekend dat zij de plant wijnruit niet goed verdragen; zij lopen vaak in ruime afstand om deze plant heen.


Wijnruit werd vroeger voor medicinale doeleinden gebruikt, maar is vanwege de giftigheid nu alleen in homeopathische verdunning nog in gebruik. In diverse landen wordt het kruid nog wel in de keuken gebruikt, maar hier vinden we de smaak over het algemeen veel te bitter. Bladeren en vruchten worden in de Ethiopische, Griekse en Mediterane keuken veel gebruikt. In het noorden van Italie wordt vaak gebruikt om de grappa, een sterke drank, te aromatiseren met digestieve eigenschappen (grappa alla ruta). Het is ook een onmisbaar ingrediënt in 'Hamburger palingsoep'. Wijnruit heeft in grote hoeveelheden een hallocinogene uitwerking.
De olie wordt veel in parfums gebruikt. 

Opgepast:
Wijnruit wordt niet meer medicinaal gebruikt en nauwelijks nog als keukenkruid. Hoewel kleine hoeveelheden geen kwaad kunnen, is wijnruit in grote hoeveelheden giftig en kan ernstige maagklachten, huidirritatie en lichtgevoeligheid veroorzaken.
Omdat de plant fototoxisch is, kan bij zonnig weer bij sommige mensen bij aanraking nare huidirritatie ontstaan. Bij snoeien in de zon dus zorgen voor lange mouwen en handschoenen. Niet op de huid gebruiken. Nooit gebruiken tijdens zwangerschap (veroorzaakt miskraam) of borstvoeding.

Wijnruit is uitermate geschikt om in huis her en der op te hangen om vliegen en motten te verjagen. Ook is het een goed kruid om gedroogd in kruidenzakjes voor in de kledingkast te doen. En niet in het minst is het een zeer aantrekkelijk kruid in boeketten en potpourri's.

 

Bekeken: 6919 |

Koningskaars

Koningskaars

Verbascum thapsus

Koningskaars is een hoge plant die bekend staat om zijn fluwelen bladeren. Hij komt het meest voor op open ongecultiveerd land, langs de weg en in de duinen.
De plant kent vele namen: o.a. stalkaars, keizerskaars, toorts. Namen die wisselend gebruikt worden voor verschillende leden van de toortsfamilie. De geneeskrachtige werking is hetzelfde.
De opvallend zachte viltachtige bladeren werden 's winters vaak als schoenvoering gebruikt.
Koningskaars werd ook veel gebruikt als verfplant om gele, oranje of bruine wol te verkrijgen.

Het is een tweejarige inheemse plant, die het eerste jaar een rozet vormt met grote, lichtgroene bladeren met zachte haartjes aan beide kanten. In de lente van het volgende jaar komt een enkele steel met stugge, sterke vezels, die een dunne stok van witte merg omvatten, uit het midden van de viltige bladen.  De daaruit ontwikkelde bloemen zijn geel en hebben een doorsnede van 1,5-3 cm. Er zijn vijf kroonbladeren die aan de voet zijn vergroeid. Er zijn vijf kelkbladen en vijf meeldraden, waarvan er drie gele of witte haartjes hebben. De bloemen vormen een dichte aar. De plant bloeit van juli tot de herfst.

In het verleden werden aan de koningskaars vele magische krachten toegekend. In de Griekse mythologie is het waarschijnlijk het kruid waaraan de god Hermes Odysseus liet ruiken om hem te beschermen tegen Circe, die hem anders in een zwijn zou betoveren.
In Zweden bestaat een legende die beweert dat wie zijn handen met de bloemen insmeert, vis kan vangen met blote handen. Helemaal vreemd is deze legende niet. De bladeren van de 'verbascum phlomoides' bevatten stoffen die (als het blad gekneusd in het water gegooid wordt) bij vissen zuurstofgebrek veroorzaken waardoor ze naar de oppervlakte komen.

De oorspronkelijke bewoners van Amerika beschouwen koningskaars als een beschermend kruid, met een sterke mannelijke energie, geassocieerd met het oproepen van het element vuur. Het is bij hen zowel voor mannen als vrouwen een grondend, kalmerend en helend kruid. Het kruid maakt onderdeel uit van Kinnikinnik, dat een kruidenmengsel is voor heilige pijpceremoniën waarbij gebeden naar de Great Spirit gestuurd worden.

Medisch gezien is verbascum een slijmafdrijver, met name uit de longen en keel. Verder werkt het verzachtend, en ontstekingsremmend, stimuleert celgroei- en herstel en is een pijnstillend middel.
Het blad en de bloemen zijn effectieve remedies voor hooikoorts en vergelijkbare allergieën omdat het met slijmstoffen een beschermende laag legt op slijmvlies. Deze laag voorkomt grotendeels de opname van allergenen door de membranen. De saponinen maken taai slijm los, wat ophoesten vergemakkelijkt.
Thee van de bloemen en bladeren helpt ook bij diarree.
Het hoge gehalte aan slijmstoffen en saponinen in de bladeren en de antibiotische eigenschappen (iridoïden) maken deze plant ideaal voor het behandelen van een breed spectrum aan luchtwegklachten. Van hoest tot koutjes, van emfyseem, copd tot kinkhoest. In het verleden werd het zelfs gebruikt om tuberculose te genezen.


Een eenvoudige thee van het blad is effectief als je de thee door een fijne zeef haalt om de haartjes eruit te houden. Pluk tijdens de bloei 5-6 grote bladeren (met handschoenen aan), was ze en snijd ze fijn en doe ze in een theepot. Overgieten met een halve liter heet water, 10 minuten laten staan. Dan zeven.
Thee van de bloemen is te maken door een kopje kokend water over 2 theelepels bloemen te gieten en 10 minuten te laten trekken en daarna te zeven.
Neem meerdere malen per dag een kopje.
De thee is ook te gebruiken bij wondverzorging, als gorgeldrank en als oogwater.

Je kunt de bladeren drogen, kneuzen en roken om irriterende en vastzittende hoest te verlichten.  Koningskaars is in tijden van schaarste altijd als surrogaat voor tabak gebruikt. Wie moeite heeft om te roken (ook al is het in dit geval niet kankerverwekkend) kan het ook als een soort wierook zachtjes laten roken in de kamer waar je zit.
Sigaretten of wierook maken van koningskaars:
-Droog het blad onder een constante temperatuur. Haal de middennerf eruit om het drogen te vergemakkelijken.
-Kneus het gedroogde blad fijn, draai het in een sigarettenvloeitje en oproken, of doe het in een vuurvast schaaltje om te wieroken.

Een aftreksel van de bloemen in olijfolie wordt gebruikt bij oorinfecties, aambeien, spataderen en longontsteking, vastzittende hoest, kneuzingen, verstuikingen, opgezwollen gewrichten, artritis en onderhuidse bindweefselontstekingen.
Als de koningskaars bloeit kun je koningskaarsolie maken:
Verzamel een kopje vol verse bloemen nadat de ochtenddauw verdwenen is, maar voordat de hitte begint.
Doe de bloemen in een glazen pot en overgiet ze ruim met olijfolie. Zet de pot in de zon of voor een raam waar de meeste zonneschijn doorkomt. Twee - drie weken dagelijks schudden. Daarna de olie zeven en goed uitdrukken. Maak de olie krachtiger als de koningskaars na die tijd nog bloeit door dezelfde olie te gebruiken over nieuwe bloemen. En de procedure te herhalen.
Als de olie klaar is, bewaar die dan tot gebruik op een koele donkere plek.
Je kunt een paar druppeltjes van die olie ook warm op een wattenpropje in het oor gebruiken bij oorpijn (niet bij een scheur in het trommelvlies!)
Bij voorhoofdholteontsteking of bijholte ontsteking kun je daar de huid mee insmeren (ieder uur), zo ook bij een blaasontsteking.
Bij aambeien of jeukende huidaandoeningen kun je een zit- of ligbad nemen met daarin een aftreksel van koningskaars. Neem daarvoor 2 handenvol bloemen en 1 liter water en breng dit samen aan de kook, laat 15 minuten staan en giet het bij het badwater.

Raadpleeg bij klachten altijd een arts en informeer de arts bij combineren met behandeling/medicatie.
Bekeken: 11445 |

Komkommer

Komkommer

Cucumis Sativus

Komkommers komen oorspronkelijk 10.000 jaar geleden uit Zuid-Azië. Vanuit India kwam het terecht in de antieke beschavingen van Egypte en van daaruit weer naar Griekenland en Rome, waar het niet alleen als voedsel gebruikt werd maar ook vanwege zijn huidherstellende eigenschappen. Tijdens het koningsschap van Lodewijk de Veertiende, die dol was op komkommers, werd de kasteelt voor komkommers uitgevonden.
In Japan is de komkommer al eeuwen populair en maakt zelfs deel uit van een bekende legende. Kleine mythologische watermonsters, 'kappa' genaamd, zijn dol op komkommers. Om ze te vriend te houden, schreven families hun naam op een komkommer en gooiden die in een kappa-vijver.

De komkommer behoort tot de vruchtsoort cucumis sativus, die al meer dan 3000 jaar gekweekt wordt. Ze hoort dus tot dezelfde familie als de meloen en tot hetzelfde geslacht als de courgette.Het zijn warmteminnende planten en ze groeien in Nederland en België het beste onder glas in kassen.  De komkommerplant is éénjarig. Aan één stengel kunnen tientallen komkommers groeien. De tegenwoordig gekweekte komkommer heeft alleen maar vrouwelijke bloemen, waar zonder bevruchting of bestuiving de komkommer uit groeit. De gele en witte komkommer hebben wel vrouwelijke en mannelijke bloemen.
De plant heeft grote bladeren, die over de vruchten heen groeien. De plant is een klimplant met hechtranken, maar kan ook horizontaal groeiend op de grond geteeld worden.
In Nederland en België is de komkommer door de teelt in verwarmde kassen tegenwoordig (sinds ongeveer 1960) het gehele jaar verkrijgbaar. In deze kassen groeien de komkommers nadat ze gebloeid hebben in ongeveer 10 tot 14 dagen uit naar een volledige komkommer, dus van een komkommer van minder dan 50 gram naar een komkommer van tussen de 400 en 450 gram. Om jaarrond te kunnen leveren worden er twee tot drie teelten per jaar geplant en geoogst in de glastuinbouw. De vrucht wordt geoogst als deze nog donkergroen is. Een rijpe vrucht verkleurt naar geelgroen. Komkommer is op zijn best van mei tot en met juli.

Het vlees van de komkommer bestaat voornamelijk uit water maar bevat ook ascorbinezuur (vitamine C) en koffiezuur. Beide helpen huidirritaties te verzachten en laten zwellingen afnemen. De schil is rijk aan vezels en bevat een mineralen waaronder, kalium, siliciumdioxide, magnesium en zwavel . De silica in komkommer is een essentieel component van gezond bindweefsel. Komkommersap wordt daarom vaak aangeraden om de gezondheid en egaliteit van de huid te bevorderen. Vanwege het hoge watergehalte is het natuurlijk ook hydraterend wat noodzakelijk is voor een glanzende huid.
Komkommer wordt veel gebruikt bij verschillende huidproblemen, waaronder zwellingen onder de ogen en zonnebrand. Het werkt ontstekingsremmend en houdt de huid soepel, zacht en vol. Het ascorbinezuur en koffiezuur voorkomen het vasthouden van water en dat zou kunnen verklaren waarom plaatselijk aangebrachte komkommer zo goed helpt tegen gezwollen ogen, verbranding en dermatitis.

Veel mensen krijgen te weinig water en te weinig vezels binnen. Komkommer kan hen een makkelijke "fastfood" oplossing bieden. Het levert zowel water als vezels en is makkelijk mee te nemen. En als extraatje zit er dan ook nog vitamine C, silicium, kalium en magnesium in.

Komkommer heeft verder een licht urinedrijvende werking en is goed voor het darmstelsel. Hij verlaagt de bloedsuikerspiegel.

Recepten:
Acné-ontsmettingsmasker:
250 g biologische komkommer in de blender, 5 ml citroensap bijvoegen. Middel op het gezicht smeren en vijf minuten laten intrekken. Afspoelen.

Oogmasker:
Gaan liggen en op elk ooglid een dunne plak biologische komkommer leggen. 15 minuten ontspannen en afspoelen met koud water.

Zonnebrand:
Bij rode verhitte huid na blootstelling aan de zon. Snij de biologische komkommer in dunne repen (blijft makkelijker zitten dan plakjes) en leg dit op de aangedane huid. 10-15 minuten laten intrekken, dan de repen omdraaien en nog eens 10 minuten.

en gewoon lekker:
Tzatziki (als dipsaus, bij de BBQ, met stokbrood, etc.)
Nodig: komkommer, 1/2 liter yoghurt, 4 flinke tenen knoflook, 4 eetlepels olijfolie, 2 eetlepels azijn, 2 theelepels versgehakte dille, zout en peper naar smaak.
Komkommer schillen en raspen. Zout erover strooien. Kwartiertje laten trekken. Komkommer goed uitdrukken. Knoflooktenen pellen en boven yoghurt uitpersen met de knoflookpers. Olie, azijn, dille, zout en peper toevoegen. Drie uur afgedekt in de koelkast laten trekken.

Bekeken: 6644 |

Teunisbloem

Teunisbloem, middelste

Oenothera biennis

Teunisbloem kent zo'n 125 soorten uit de teunisbloemfamilie. De familie kent zowel eenjarige, tweejarige als vaste planten. Oorspronkelijk komen ze uit Zuid-en Noord-Amerika, maar komen inmiddels in vele landen in het wild voor.

De plant was voor de oorspronkelijke bewoners van Amerika dagelijkse kost. Ze aten de gekookte, naar noten smakende wortels en gebruikten kompressen van de zaden voor kneuzingen en aambeien. Jagers smeerden met de wortel de zolen van hun moccasins in om hun geur te maskeren en zo dichter bij de prooi te kunnen komen.
Het zaad werd verspreid via schepen en Europese kolonisten brachten de wortel als voedsel naar Engeland en Duitsland. In het zeventiende eeuwse Engeland werd de plant "king's cure-all" genoemd, omdat men het als middel voor alle ziekten beschouwde.

De middelste teunisbloem is tweejarig en kan tot 1 meter hoog worden. De soms roodgevlekte stengel groeit recht omhoog en is kantig, de loofbladeren zijn langgerekt en getand. Hij heeft gele bloemen met vier kroonbladen. De knoppen ontvouwen zich in de avondschemering in enkele minuten tot bloemen. De volgende dag verwelken ze, maar 's avonds gaan weer nieuwe bloemen open, zo wekenlang. Ze worden door nachtactieve insecten bestoven. De zaden van de meeste soorten rijpen van augustus tot oktober. De zaaddoos bevat circa 200 zaadjes waaruit een kostbare olie wordt gewonnen.
Het geslacht is verwant aan het wilgenroosje.

Als voeding wordt de wortel in de herfst van het eerste of in het voorjaar van het tweede jaar uitgegraven, voordat de bloeistengel verschijnt. De zeer diepe wortel is alleen eetbaar, als de bladrozet nog aanwezig is. De bladeren zijn niet eetbaar en moeten worden verwijderd. De grondig gewassen en afgeschrapte wortel wordt in zout water gekookt, in schijven gesneden en met azijn en olie als salade gegeten. De wortel voelt slijmerig-kleverig aan tijdens het schrappen en moet onmiddellijk in water met wat azijn worden gelegd, net als schorseneren. De smaak is iets zoetiger.
Net als schorseneren en selderij kunnen de wortelen van de teunisbloem na het koken in kleine stukken worden gesneden en in boter worden gesmoord of met een lichte meelsaus worden gegeten. De wortel kleurt tijdens het koken roze of geelachtig, afhankelijk van de standplaats.

Ook kun je met de bloemen een salade verfraaien.
Recept: ijsbergsla met viooltjes en teunisbloem.
Snij de krop doormidden, was en droog het, dan in dunne slierten snijden. Doe het in een grote kom of op een schaal en strooi 15-20 teunisbloemetjes en 15-20 vioolbloemetjes erover. Maak een dressing van 3 eetlepels zonnebloemolie en een eetlepel witte wijnazijn. Roer er kleingesneden munt doorheen. Voeg vers gemalen zwarte peper toe. Giet de dressing vlak voor het serveren over de salade en hussel de salade.

Medicinaal wordt de ongeraffineerde vette olie, die koud uit de rijpe zaden geperst wordt, gebruikt. Van oudsher wordt in de volksgeneeskunde de olie gebruikt bij hyperactieve kinderen, een verhoogde cholesterolspiegel, premenstrueel syndroom, multiple sclerose, acne, diabetes, psoriasis, neurodermitis, reumatoïde artritis, maagklachten, diarree, huiduitslag, kinkhoest, astma, wonden en insectenbeten.
De olie bevat gamma linoleenzuur (GLZ), een meervoudig onverzadigd vetzuur dat het lichaam helpt bij de aanmaak van hormoonachtige stoffen (prostaglandinen). Wanneer dit proces onvoldoende functioneert, ontstaan er klachten aan de spieren van de baarmoeder, bloedvaten, zenuwstelsel en stofwisseling.  De prostaglandinen remmen ontstekingen en bevorderen het immuunsysteem.
Teunisbloemolie is vitaliserend, hydraterend, verzachtend, huidherstellend, ontstekingsremmend en haargroeibevorderend.
Wetenschappelijk aangetoond is het nut van onverzadigde vetzuren, linolzuren en linoleenzuren in een vetarm dieet om aandoeningen van hart- en bloedvaten en aderverkalking te voorkomen. Het kan de huid verbeteren bij eczeem/neurodermitis als dit door linoleenzuurgebrek komt.
   
Inwendig wordt teunisbloemolie meestal in kant en klaar in capsules ingenomen. Zie hiervoor de bijsluiter.
Verder wordt de olie uitwendig gebruikt als basisolie vooor massage en voor cosmetica. Het ondersteund alle huidtypen en verzacht bij huidziekten. Het verhoogt het weerstandsvermogen van  de huid, stimuleert celvernieuwing, biedt bescherming tegen uv- straling, vitaliseert en bindt het vochtgehalte in de huid, en heeft sterke anti-rimpel werking. Het is als gezichtsolie uitermate geschikt bij een ouder wordende of gevoelige huid.

Opgepast:
Er is onvoldoende onderzoek verricht naar gebruik bij zwangerschap en borstvoeding.
Niet inwendig gebruiken bij kinderen jonger dan 1 jaar en epilepsie patienten moeten eerst met een arts overleggen. Soms kan misselijkheid, spijsverteringsklachten en hoofdpijn zich voordoen. Teunisbloemolie leidt zelden tot allergische reacties.
Koudgeperste teunisbloemolie moet in de koelkast bewaard worden en is slechts 3 maanden houdbaar.

Raadpleeg bij klachten altijd een arts en informeer de arts bij combineren met behandeling/medicatie.

 

Bekeken: 5502 |
<< Start < Vorige 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Volgende > Einde >>

SNP Natuurreizen

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Vermelding i.v.m. cookiewetgeving websites:

 

Om er voor te zorgen dat alle functionaliteiten van deze website naar behoren werken, gebruikt deze website cookies.
Deze cookies bevatten geen persoonlijke informatie en zijn niet gevaarlijk.
Daarnaast kunnen cookies gebruikt worden om bezoekers te analyseren, teneinde u en andere bezoekers een nog betere website-ervaring te geven.
Indien u verder gaat, gaat u akkoord met het gebruik van cookies.

Op deze informatieve website hebben we enkele advertenties geplaatst van onder andere Waschbaer, dit is om een klein gedeelte van de kosten voor het in de lucht houden van deze kruidenwebsite te kunnen betalen. De advertenties zijn met zorg door ons gekozen en deze bedrijven dragen wij een warm hart toe.
Mocht je op een later moment besluiten om iets te gaan bestellen bij een van deze bedrijven, ga dan alstublieft  via de advertentie op onze pagina, dan krijgen wij een kleine vergoeding hiervoor.  Hartelijk dank, namens Ella van de Kruidenkorf.