Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Berk

Berk

Betula

De berk ziet er misschien iel uit, maar het is een sterke boom. Hij groeit op vrijwel alle grondsoorten en kan zelfs tegen zand en voortdurende wind. In Noord-Europa was de berk een van de eerste plantensoorten die na de ijstijd op de toendra's groeiden.

De oude Romeinen kenden de berk onder de naam 'betula' omdat 'bitumen ex Galli excoquunt' wat betekent dat de Galliërs het pek eruit koken. Het gewonnen produkt werd niet alleen gebruikt voor het watervast afdichten van boten, muren en gebruiksvoorwerpen (berkenolie/berkenteer), maar het zorgde er ook voor dat als het bij vee op wonden werd gesmeerd, deze sneller heelden. Het woord 'berk' is afgeleid van het Oudindische woord 'bharg' dat glanzend betekent en waarschijnlijk wijst op de witte bast of mogelijk is het afgeleid van het Indoeuropese woord: 'bhirg', dat waarschijnlijk refereert aan Bergha of Bridged, de godin van wedergeboorte, vuur en vegetatie.

Bij de Germanen, maar ook bij de Slavische volkeren werd de berk gezien als een heilige boom, die het voorjaar belichaamde en waar de zielen van de voorouders woonden. Op veel plaatsen wordt de berk ook geplaatst als meiboom. In de boomkalender van de Kelten echter, is berk de boom van december/januari en symboliseert de wedergeboorte van de zon, vanwege haar lichtheid. Soms is de berk gewijd aan de maan om de zilverwitteglans van de bast.
In de Middeleeuwen dacht men dat de berk bescherming bood tegen alle kwaad. Men maakte toen vaak babywiegjes/mandjes van berkentwijgen, zodat het kind veilig was.
Beginnende druïden moesten zich eerst zuiveren met berk, het symbool voor een nieuw begin.
De boom werd ook gezien als heilige boom van Friga, Wodan's echtgenote en vereerd als boom van de godin van het onderwijs, geneeskunst en smederij.
Kelten, die zich somber voelden, gingen twee keer daags onder een berkenboom zitten, om zo weer ontspannen, gekalmeerd en vrolijk te worden. 
Nog niet zo heel lang geleden werden in Nederland de koeien die na de winter voor het eerst weer de wei in mochten, met berkentakkengeslagen om de vruchtbaarheid te bevorderen.

De schors van de boom, met name de 'velletjes' zijn lang gebruikt als tondel voor het maken van vuur. Ze blijven zelfs heel brandbaar in een drijfnat bos, omdat ze geen vocht opnemen.
Berkenschors is ook gebruikt om op te schrijven.  De bast werd gebruikt om klompen en visnetten rood mee te kleuren. Van de bast werden ook touw, matten, manden, schoenen, kleding, zolen, dozen, dakbedekkingen en boten gemaakt. Uit de bladeren werd gele verf gemaakt. De twijgen werden gebruikt om bezems van te maken. Hedentendage wordt berkenhout volop gebruikt voor multiplex, papier, cellulose, fineer en de takken als brandhout. 

De ruwe berk (betula pendula) hoort tot de berkachtigen (Betulaceae) en is een tot 30 meter hoge boom met spierwitte schors die loslaat of verandert in een zwarte, harde schors. De mannelijke bloeiwijze van berken heeft gele, hangende rupsvormige katjes, die reeds voor de winter aanwezig zijn. De staande vrouwelijke bloeiwijzen onder aan de mannelijke bloeiwijzen zijn met knopschubben omgeven. De vrucht is een klein dubbelgevleugeld nootje. Hij bloeit in maart en april en in de zomer valt het ultralichte zaad. Er gaan er drie miljoen in een kilo. Berken hebben voor en bij het uitkomen van het blad een zeer sterke sapstroming en kunnen daarom alleen in de herfst en winter gesnoeid worden.
De soort is inheems in Europa vanaf het noordelijke Middelandse Zeegebied tot Rusland, maar ook in het gematigde deel van Azië. De ruwe berk is groter dan zijn verwant, de moerasberk.
Beide berkensoorten worden gebruikt voor geneeskundige doeleinden.

In de volksgeneeskunde wordt berk (aftreksel van het blad en het sap uit de berk) inwendig gebruikt voor de "reiniging van het bloed" tijdens een voorjaarskuur of tegen jicht en reuma. In Noord Italie bestaat het oude gebruik om bij artritis of reuma in met berkenbladeren gevulde zakken te slapen of een bad van berkenblad te nemen.
In Finland slaan de bezoekers van de sauna elkaar tijdens het zweten  met dunne berkentakjes op de rug. Dit heet "kwasten".  Regelmatig de hoofdhuid masseren met berkensap zou de haargroei bevorderen. Een bad met extract van berkenblad zuivert de huid. Thee van berkenknoppen is ook bloedreinigend en helpt bij roos.

Wetenschappelijk getoetst is het gebruik van berkenblad voor het doorspoelen bij bacteriële en ontstekingsaandoeningen van de urinewegen, bij nierstenen en als ondersteunende behandeling bij reumatische klachten. Berkenblad werkt urinedrijvend. In dierpoeven kon ondubbelzinnig worden aangetoond dat de toename van de hoeveelheid urine afhangt van de hoeveelheid flavonoïden die erin zit. Het effect is vermoedelijk het gevolg van de remming van het enzym dat normaal gesproken de urinevorming reguleert. Ook het kaliumgehalte van berkenbladeren kan bijdragen tot het waargenomen effect.

Er zijn kant-en klare preparaten op de markt. Lees hiervoor de bijsluiter.

Recept: berkenbladthee

Giet 1 kopje kokend water op een volle theelepel gedroogd berkenblad. Laat 10 minuten trekken, zeven. Drink 3-4 koppen tussen de maaltijden en spoel na met water.

Recept: Ligbad

Neem 3-4 handenvol berkenblad en giet er 1 liter water over. Kook even op en laat 10 minuten zachtjes pruttelen. Zeef het vocht en voeg het aan het badwater toe.

Recept: Salade

Voeg in het voorjaar eens een paar verse, jonge berkenblaadjes toe in een groene salade.

Het oogsten van berkensap:
Als je in het gelukkige bezit bent van een berkenboom zou je rondom deze tijd (maart) berkensap van de boom kunnen aftappen. Je snijdt één tak schuin af met een snoeischaar. Het sap druppelt dan als snel uit de wond. Hang met touw een (kunststof) flesje aan die tak met de tak zelf iets naar beneden gebogen aflopend in de fles. Vanuit de wortels komt via de sapstroom heldere vloeistof in het flesje druppelen. Je kunt zo elke dag of om de dag een vol flesje berkensap oogsten. Je kunt hiermee doorgaan tot de vloeistof troebel/wittig wordt (meestal 2 weken). Omdat je maar één tak gebruikt zal de boom dit overleven. Na afloop kun je de wond afdekken met wondafdekmiddel (tuincentrum).
Je kunt door het opdrinken van dit sap een reinigende en waterafdrijvende lentekuur doen. Dit zoete sap wel gelijk opdrinken en niet laten staan, het bederft snel. Verdund is het ook een prima haarspoelmiddel tegen roos en haaruitval.

Opgepast:
Bereidingen uit berkenblad mogen uit voorzorg niet worden gebruikt door zwangere of zogende vrouwen, omdat er onvoldoende onderzoek naar effecten hierop is gedaan.
Wie last heeft van oedeem als gevolg van beperkte hart- of nierfunctie mag geen doorspoeltherapie doen.

Raadpleeg bij klachten altijd een arts en informeer de arts bij combineren behandeling/medicatie.

 

 

SNP Natuurreizen

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Bewaren

Vermelding i.v.m. cookiewetgeving websites:

 

Om er voor te zorgen dat alle functionaliteiten van deze website naar behoren werken, gebruikt deze website cookies.
Deze cookies bevatten geen persoonlijke informatie en zijn niet gevaarlijk.
Daarnaast kunnen cookies gebruikt worden om bezoekers te analyseren, teneinde u en andere bezoekers een nog betere website-ervaring te geven.
Indien u verder gaat, gaat u akkoord met het gebruik van cookies.

Op deze informatieve website hebben we enkele advertenties geplaatst van onder andere Waschbaer, dit is om een klein gedeelte van de kosten voor het in de lucht houden van deze kruidenwebsite te kunnen betalen. De advertenties zijn met zorg door ons gekozen en deze bedrijven dragen wij een warm hart toe.
Mocht je op een later moment besluiten om iets te gaan bestellen bij een van deze bedrijven, ga dan alstublieft  via de advertentie op onze pagina, dan krijgen wij een kleine vergoeding hiervoor.  Hartelijk dank, namens Ella van de Kruidenkorf.